Sun Mee Catrysse en de stille revolutie van Vitrine 35

Nieuwe stemmen in een gesloten circuit

Brugge en cultuur: het is een quasi perfect huwelijk. Geen enkele Vlaamse centrumstad trekt de portefeuille zo wijd open voor cultuur als de onze. De afgelopen drie jaar was ik zelf een bevoorrechte getuige van dat leven, en ik moet de cultuurwereld eeuwig dankbaar zijn omdat ze me gered heeft.

Maar, kill your darlings. Soms is het een gesloten circuit. Een systeem van dienst en wederdienst, in een stad waar iedereen iedereen kent. Altijd dezelfde curatoren, dezelfde gastspreker, dezelfde moderator. Dat getuigt van verankering, zeker, maar het smoort soms ook de creativiteit, en nieuwe stemmen geraken er niet zo makkelijk in.

Tijs’s Substack is a reader-supported publication. To receive new posts and support my work, consider becoming a free or paid subscriber.

Li Li did it again

De komende weken wil ik de schijnwerper richten op mensen die in de luwte werken, maar met een urgentie die het verdient om gehoord te worden. Mensen die er niet in gerold zijn via het systeem, maar die hun eigen, vaak koppige, koers varen. Ik begin met iemand die ik leerde kennen dankzij de onnavolgbare Li Li Chong.

Toen ik Sun Mee Catrysse (1978) ontmoette, had ik het merkwaardige gevoel dat ik haar al kende, zonder te weten vanwaar. Tot ze en passant vertelde dat ze een decennium geleden een lingeriewinkel had gehad in de Hoogstraat. Toen viel het kwartje. Ze was er altijd, altijd in de weer, altijd buzz, en Sun Mee was zelf het beste uithangbord van haar zaak.

Vandaag is ze een andere weg ingeslagen, zonder haar vuur te verliezen. Na een master Audiovisuele Kunsten aan het RITCS in Brussel voedt ze dagelijks haar sociale media met beklijvende, poëtische fragmenten uit films die je kent en films die je nooit gezien hebt, van overal ter wereld. En ze werkt in alle stilte aan een script, waarover ik nu nog niks kan zeggen. Maar als het er komt, wordt het een bom.

Het kan geen toeval zijn dat 't Genthof de laatste jaren uitgroeide tot een bloeiende creatieve as in de binnenstad. Sun Mee woont er, vlakbij waar ooit het atelier van Jan Van Eyck was, aan de Gouden Handstraat. Galerie Pinsart, al meer dan twee decennia een vaste waarde met consequent eigenzinnige kunst. De recentere Peepshow Art Gallery, een mini-galerij die telkens weer verrast. Anne Perneel, Brugges beste keramiste, die er ook nog steeds werk tentoonstelt en verkoopt van haar dochter Elvira De Pelsmacker, voor wie Brugge intussen te klein bleek en een winkel en atelier opende in Londen. En natuurlijk de Poortersloge van CC Brugge, waar Brugse kunstenaars hun werk in optimale omstandigheden kunnen tonen.

En nu heeft Sun Mee er Vitrine 35 aan toegevoegd, op de plek waar ze woont.

Noem het geen galerij, want Sun Mee wil er geen galerij van maken. Het is een atelier, een ontmoetingsplek, een ruimte waar woord, beeld en muziek elkaar kunnen vinden. Haar drie passies. Centraal staat de vleugelpiano waaraan haar dochters Violaine en Amandine, inmiddels veelbelovende musici, jarenlang geoefend hebben.

Hoe het idee ontstond? “Ik zat hier altijd te werken, te schrijven. Mensen wilden altijd binnenkomen. En het is de aard van het beestje: ik liet die mensen dan ook gewoon binnen, voor een kopje thee.” Een kopje "échte thee, dat ook. Want thee is een andere passie, en ook die wil ze doorgeven aan wie langskomt.

Geaard

Wat ik zo bijzonder vind aan Sun Mee is dat ze niets zomaar doet. Vitrine 35 groeide langs trial and error, studiewerk en veel gesprekken met mensen. Dat maakt dat wat ze nu doet geaard is, standvastig. En er is een rode draad in alles wat ze doet: identiteit, ontwikkeling, een sense of belonging. Wat is thuis, voor wie, en wat doe je als die vraag voor jou iets moeilijker ligt dan voor de meeste mensen? Sun Mee werd geboren in Zuid-Korea en kwam in haar vijfde levensmaand naar België via een intussen fel gecontesteerd adoptieprogramma. Maar dat verhaal laat ik haar zelf vertellen.

De eerste kunstenaar aan wie ze ruimte biedt is haar schoonbroer

Dominique Lobbestael, grafisch kunstenaar. Dominique legt vast wat hij ziet, voelt, denkt, droomt, ruikt, hoort, vreest en niet begrijpt. Hij probeert het mysterieuze en het ontastbare te belichamen in verf. Zijn kleurenpalet en stijl zijn zijn pianotoetsen, die hij aanslaat van ingetogen crescendo tot krachtig forte.

Zijn werk Welkom in Vlaanderen raakte me midscheeps. Het vangt een dualiteit die onze hele Vlaamse identiteit dooradert, als die er al is: een diepe liefde voor de kleigrond waar we uit voortkomen, en een even grote afkeer van het verkavelde Vlaanderen met zijn omheinde tuinen, zijn koterijen, zijn kortzichtigheid. Het is een kritische ode, en tegelijk een territoriumclaim: het is niet omdat we niet met leeuwenvlaggen zwaaien dat we hier niet thuishoren. Ook wij zijn Vlaanderen. En laat die zoektocht, naar identiteit en wat thuis is, voor Sun Mee zelf nog iets complexer zijn.

Tijs Synaeve

(Disclaimer: tekst in eigen naam)

Foto: Sun Mee Catrysse, RICTS; foto 2: Vitrine 35 in ‘t Genthof; foto 3: Welkom in Vlaanderen, Dominique Lobbestael, eigen opname